Oproep Vrije Timmerlieden

Onderzoeker Elly C.E. Blauw wil de geschiedenis van de Orde der Vrije Timmerlieden in Nederland in kaart brengen. Van deze aan vrijmetselarij verwante broederschap is uit publicaties van Dick van Peype in de jaren ’50 en ’70 bekend, dat ze in 1760 een loge in Maastricht oprichtte en ruim tien jaar later een loge te Leiden had, die in contact stond met de vrijmetselaarsloge La Vertu. Over de geschiedenis van deze Orde, haar loges in andere Nederlandse steden en de vindplaats van haar archieven, is tot nu toe weinig bekend. Hoog tijd dus om dit kennishiaat in te vullen.
Vakgenoten en geïnteresseerden, die bekend zijn met relevante documenten of informatie, worden verzocht om contact op te nemen met de onderzoekster. Dat kan via: info@stichtingovn.nl.

Nieuw samenwerkingsverband

In het tijdschrift Ken U Zelven vonden we het volgende bericht: '

Op 1 juni j.l. tekenden de Grootmeesters van de Reguliere Grootloge van Belgie en de Orde van Vrijmetselaren onder het Grootoosten der Nederlanden een Convenant om binnen één jaar een bureau op te richten om de wetenschappelijke bestudering van maçonnieke bronnen in het Nederlandse taalgebied te stimuleren en uit te breiden. Daarbij zal dit bureau ondersteunend functioneren voor de de Leerstoel voor vrijmetselarijgeschiedenis aan de Universiteit Leiden.

Terecht merkt de schrijver van het bericht op, dat het curieus is dat statutair zal worden vastgelegd, dat het wetenschappelijk bureau zal worden ontbonden indien een van de participerende organisaties de erkenning als reguliere Grootmacht zou verliezen. Daarmee wordt bedoeld: niet langer door de Grand Lodge of England als reguliere vrijmetselaarsorde wordt erkend; een erkenning die sinds de 18de eeuw onder meer gebaseerd is op het beperken van het lidmaatschap tot uitsluitend mannelijke leden).
Er bestaan reeds diverse internationale en nationale samenwerkingsverbanden tussen universitaire onderzoekscentra, erfgoedinstellingen en onderzoekers op het vakgebied, waarbij ook irreguliere Orden (met zowel mannelijke als vrouwelijke leden) en hun musea betrokken zijn. In academische kringen wordt bewust geen voorkeur uitgesproken voor onderzoek naar, door of met reguliere of irreguliere vrijmetselarij. Alle verschijningsvormen van vrijmetselarij zijn in historisch verband interessant en onderzoek moet altijd op volstrekt onpartijdige basis kunnen plaatsvinden. Het uitspreken van een voorkeur voor 'regulariteit' past niet in het beoogde 'wetenschappelijke' streven.

[Bron: Ken U Zelven, nr. 7-2010, bericht van Louis van Koert van loge Concordia ad Libertatem]

Vrijmetselarij in oude kranten

De Koninklijke Bibliotheek heeft een database met kranten uit de periode 1615-1995 toegankelijk gemaakt. Dit maakt het mogelijk in deze kranten op trefwoord te zoeken, bijvoorbeeld 'vrijmetselarij'. Die zoekactie levert onmiddellijk een lijst met nieuwsberichten uit eigen land op, maar ook informatie over ontwikkelingen in het buitenland en advertenties van uitgevers voor publicaties over vrijmetselarij. Kortom, een zeer belangrijke nieuwe onderzoeksbron. Website: http://kranten.kb.nl/

Toekenning OVN-onderzoeksbeurs

De stichting OVN heeft in juli 2010 een onderzoeksbeurs toegekend aan Joyce Stoffelsma, studente wijsbegeerte en westerse esoterie aan de Universiteit van Amsterdam. De beurs is bestemd voor een stageproject, gericht op de inventarisatie van het historische archief van de Nederlandse Federatie van de Internationale Orde der Gemengde Vrijmetselarij 'Le Droit Humain'. Door het opstellen van een professionele archiefinventaris zal het archief uit de periode 1904-1945 in de toekomst beter toegankelijk worden voor onderzoek. Het project wordt mogelijk gemaakt door medewerking van zowel Le Droit Humain, als het Haags Gemeentearchief. Zie de eerdere berichten op deze blog voor meer informatie. Stagebegeleider is dr. Marco Pasi (leerstoel Geschiedenis van de Hermetische filosofie en verwante stromingen) aan de Universiteit van Amsterdam.

Uitstel beslissing CMC

Eerder vroegen we op deze blog aandacht voor de controversiële verhuisplannen van de Orde van Vrijmetselaren onder het Grootoosten der Nederlanden, welke haar historische verzamelingen in het Cultureel Maçonniek Centrum te Den Haag raken.
De meest recente berichten van het hoofdbestuur van de Orde maakten melding van een mogelijke locatie te Utrecht, waarvoor de plannen echter in een te prematuur stadium waren om aan de jaarvergadering te kunnen voorleggen. Het onderwerp werd daarom van de agenda voor de jaarvergadering van de leden gehaald, wat betekent dat de beslissing is uitgesteld tot de jaarvergadering van 2011 (of een tussentijds uitgeschreven ledenvergadering).

Voorafgaand aan de vergadering zond de stichting OVN een brandbrief aan de Haagse erfgoedsector, als ook aan alle loges van het Grootoosten. Hierop kwamen positieve reacties van diverse Haagse erfgoedinstellingen, die met de Haagse loges mee willen denken over een geschikte locatie en meer gepaste toekomstplannen. Ook vele loges reageerden positief, en gaven aan onvrede te hebben met het hoofdbestuursbeleid.
Inmiddels is ook een nieuw hoofdbestuur gekozen, dat nu de kans heeft om met een frisse blik naar de kwestie te kijken. Hopelijk ziet dit bestuur wel in, hoe belangrijk het is dit nationale erfgoed in haar cultuurhistorische context en wetenschappelijke infrastructuur in Den Haag te behouden, en welke kansen er hier zijn om haar ambities te realiseren in samenwerking met de Haagse erfgoedsector.

Via de korte enquete bovenaan deze blog kunt ook u uw mening op de situatie geven.

[Afbeelding: Het Cultureel Maçonniek Centrum te Den Haag, www.vrijmetselarij.nl]

Congresbundel The Expression of Freemasonry

In 2008 organiseerde prof.dr. Malcolm Davies namens de leerstoel vrijmetselarijgeschiedenis van de Universiteit Leiden het congres 'The Expression of Freemasonry' te Den Haag. De lezingen van beide congresdagen zouden worden gepubliceerd in een bundel, maar helaas heeft het onverwachte overlijden van prof. Davies dit verhinderd. Daar de medeorganisatoren, de Universiteit Leiden en de Orde van Vrijmetselaren onder het Grootoosten der Nederland, dit project niet weer oppikten, heeft de stichting OVN aangeboden dit te doen. Dankzij vriendelijke medewerking van de sprekers van destijds, zal in 2010 alsnog een bundel met een selectie van de lezingen kunnen verschijnen als een passend eerbetoon aan Davies' betekenis voor het vakgebied. Meer informatie volgt.

Congres CMRC

Het Canonbury Masonic Research Centre in Londen organiseert haar 12de jaarlijkse congres, dit maal over het thema ‘Anti-Masonry’. Het programma, waaraan veel bekende onderzoekers op het vakgebied deelnemen, is hier te vinden. De besproken onderwerpen lopen uiteen van de Unlawful Societies Act tot de Protocollen van Zion en fascistische attitudes tegenover vrijmetselarij.

Nieuwe publicaties

- L'architecture maçonnique du 18e siècle à nos jours, tentoonstellingscatalogus Musée de la Grande Loge de France, Parijs 2010, 152 pp. Een greep uit de collecties van verschillende maçonnieke musea, particuliere en openbare verzamelingen in Europa.

- Janet Burke/Margaret Jacob, 'Les premières francs-maçonnes au siécle des Lumiéres', Monde Maçonnique I, Presses Universitaires de Bordeaux 2010. Eerste deel van een nieuwe serie onder redactie van prof.dr. Cécile Révauger, 190 pp., € 17,-.

- Een oudere publicatie, nu kosteloos als download beschikbaar: José Antonio Ferrer Benimeli (ed.), Masonería, política y sociedad, Centro de Estudios Históricos de la Masonería Española, 1989, via Dialnet.

- De dissertatie van OVN-bestuurslid dr. Marty Bax over theosofie en kunst in Nederland rond 1900, Het Web der Schepping, is sinds kort tegen een zeer gereduceerde prijs van slechts € 12,50 verkrijgbaar, onder meer via Bol.com. Een korte samenvatting is te vinden op de website van de auteur. Hoewel het boek de geschiedenis van de Nederlandse theosofie beschrijft, komen hierin ook dwarsverbanden met andere stromingen, zoals vrijmetselarij en spiritualisme aan de orde.

Picart

De Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL) heeft recentelijk aan haar website toegevoegd: Bernard Picart, Naaukeurige beschryving der uitwendige godtsdienst-plichten, kerk-zeden en gewoontens van alle volkeren der waereldt. In deel 6 uit 1738 werd een beschrijving van de vrijmetselarij gegeven, voorzien van de bekende prent Les Free Massons van Louis Dubourg. De tekst en prent zijn voortaan voor iedereen hier online te raadplegen.

Herkauwer

Voor wie Herkauwer (nog) niet dagelijks leest, hier wat links naar zijn recente blogs, waarin vrijmetselarij ter sprake komt:
- Loge in last (1787)
- Neeltje Pater (1730-1789)
De site heeft een zoekfunctie, waarmee u ook oudere berichten over het onderwerp kunt vinden.