Podcast: 'Vrijmetselarij, geschiedenis en onderzoek'

'Vrijmetselarij, geschiedenis en onderzoek' is de titel van onze nieuwe podcast. We beginnen de reeks met een verslag van de studiedag over de bijzondere geschiedenis en collectie van het Vrijmetselarij Museum, die op 25 mei j.l. plaatsvond. Kon je er niet bij zijn, dan kun je nu vanuit je luie stoel toch meegenieten van de lezingen van internationale experts uit verschillende vakgebieden. Beluister de podcast hier, of abonneer je op 'Vrijmetselarij, geschiedenis en onderzoek' via Spotify of je eigen voorkeursplatform.

In september gaan we verder met de lezingenreeks 'De onderzoeker vertelt', waarin studenten en onderzoekers verslag doen van recente ontdekkingen op het vakgebied. Via deze podcastreeks willen we hen een breder bereik bieden. Wil je op de hoogte blijven van deze en andere OVN-activiteiten? Meld je aan voor de nieuwsmailing via info@stichtingovn.nl.

Nieuwe sprekers lezingenreeks 'De onderzoeker vertelt'

De lezingenreeks ‘De onderzoeker vertelt’ gaat weer verder! Volgende sprekers over de geschiedenis van de vrijmetselarij zijn:

- 26 maart 2023, auteur dr. Vilan van de Loo over 'Broeders in conflict. Vrijmetselaren in militaire kringen in Nederlands-Indië'.

- 7 mei 2023, Fraser Noble MA over 'Freemasonry on the Wild Coast. Studying Adriaan Anthony Brown's time in Esequibo 1773-1781'.

De lezingen zijn een samenwerking tussen Stichting OVN en het Vrijmetselarij Museum in Den Haag. Voor meer informatie en aanmelden: https://lnkd.in/eR_EtuZx

Auteur dr. Vilan van de Loo.

Vervolg lezingenreeks 'De onderzoeker vertelt'

De lezingenreeks ‘De onderzoeker vertelt’ gaat verder! Volgende sprekers over de geschiedenis van de vrijmetselarij zijn:- 26 februari, historicus Arno van den Brand over ‘Guiten en gekken. Adolph van Schweinitz en de vrijmetselarij, 1749-1754';
- 26 maart, auteur Vilan van de Loo over 'Broeders in conflict. Vrijmetselaren in militaire kringen in Nederlands-Indië'.

Voor meer informatie en aanmelden: https://lnkd.in/eR_EtuZx

De lezingen zijn een samenwerking tussen Stichting OVN en het Vrijmetselarij Museum in Den Haag. Steeds vertelt een andere onderzoeker over recente ontdekkingen of projecten over de geschiedenis van de vrijmetselarij in Nederland en haar voormalige overzeese handelsposten. Luister mee naar onderbelichte geschiedenisverhalen, ontdek een bijzonder erfgoed en maak kennis met een bloeiend wetenschappelijk vakgebied!

Lezing 'De onderzoeker vertelt'

In Nederland en België zijn studenten, promovendi en academici uit allerlei disciplines betrokken bij onderzoek naar de geschiedenis van de vrijmetselarij. De stichting OVN wil kennisuitwisseling over dit vakgebied stimuleren en vakgenoten met elkaar in contact brengen. Daartoe organiseerde zij in het verleden de lezingreeks ‘Wetenschappers over vrijmetselarij’, waarbij steeds een onderzoeker verslag deed van recente ontdekkingen. Deze bijeenkomsten boden OVN-donateurs tevens de gelegenheid om kennis te maken met elkaar, het bestuur en andere geïnteresseerden. Mede vanwege de coronapandemie werd een lange pauze ingelast, maar dankzij een nieuwe samenwerking met het Vrijmetselarij Museum in Den Haag kunnen ze weer worden hervat. Hieronder meer informatie over de eerste lezing in de reeks 'De onderzoeker vertelt'.

27-11-2022 - ‘De onderzoeker vertelt’: prof.dr. Jan Snoek over 18de-eeuwse publicaties van vrijmetselaarsritualen en hun vertaalfouten

Snoeks lopende onderzoeksproject betreft onder andere vier invloedrijke vrijmetselaarsritualen, die in de 18de eeuw in Nederland werden gepubliceerd. Het gaat om zowel de Nederlandse vertalingen van Masonry Dissected (1735), als de Franstalige publicaties L’Ordre des Francs-Maçons trahi (1745), Les Francs-Maçons écrasés (1747) en Le Maçon démasqué (1751), alsook de Nederlandse vertalingen daarvan. De Démasqué en zijn vertaling verschenen in Arnhem, alle andere in Amsterdam. Lang was onduidelijk door wie, waar, waarom en wanneer deze publicaties zijn geschreven en vertaald. In de lezing worden de totstandkoming en de inhoud van deze invloedrijke ritualen belicht en tevens ingegaan op enkele cruciale vertaalfouten. Die kleine foutjes hadden namelijk een aanzienlijke invloed op de rituele praktijk van de vrijmetselarij, niet alleen in Nederland. Een boeiend onderwerp dat zowel logeleden, als onderzoekers en belangstellenden zal aanspreken.

Over de spreker

Prof. dr. J.A.M. Snoek is dé expert op het gebied van de ontwikkelingsgeschiedenis van de ritualen van de vrijmetselarij in Noord-West Europa. Hij bekleedde onder meer de Theodore Verhaegen Leerstoel voor Vrijmetselarij aan de Université Libre de Bruxelles en is verbonden aan de Universiteit Heidelberg. Snoek heeft meer dan honderd wetenschappelijke artikelen en boeken over vrijmetselarij op zijn naam staan, waaronder Initiating Women in Freemasonry. The Adoption Rite (Brill 2012). Hij begeleidde diverse promovendi en was als redacteur medeverantwoordelijk voor academische standaardwerken, zoals The Handbook of Freemasonry (Brill 2014) en British Freemasonry 1717-1813 (Vol. 2-3, Routledge 2016).

Aanmelden: eventbrite.nl/e/457494557537/

Vanwege het beperkte aantal zitplaatsen (max. 25) is aanmelding vooraf wenselijk. Reserveer tijdig, want vol = vol!
Kosten: € 8,50 excl. museumentree. (NB: voor OVN-donateurs geldt een kortingstarief. Bent u donateur, mail dan voor aanmelding info@stichtingovn.nl om de digitale kortingscode te ontvangen.)

Museumentree is gratis voor o.a. leden Grootoosten, Museumkaart, Ooievaarspas. Regulier entreetarief is € 7,50, te voldoen aan de balie. Zie vrijmetselarijmuseum.nl.
Datum/tijd: 27-11-2022, 15,00-16.00 uur

Voor en na de lezing is er mogelijkheid om op eigen gelegenheid het museum te verkennen, waaronder de vaste collectie met topstukken als de gouden hamer van Grootmeester prins Frederik, en de tijdelijke expositie Vrijheid en Vooroordeel: Vrijmetselarij en de Tweede Wereldoorlog. De catalogus is in de museumwinkel verkrijgbaar.
Locatie/bereikbaarheid: Vrijmetselarij Museum, Javastraat 2B, Den Haag. 

Bereikbaar met bus 22 of 24 (halte Alexanderplein) en tram 1 (halte Vredespaleis). Betaalde parkeergelegenheid op het Alexanderplein en rondom Plein 1813. Het museum is helaas niet rolstoeltoegankelijk,

Tentoonstellingsprogramma 'Vrijmetselarij van Den Haag tot Java'

Van 28 mei tot en met 5 juni 2016 vindt de Tong Tong Fair plaats, het bekende Aziatische festival op het Haagse Malieveld. In het Cultuurpaviljoen is de tentoonstelling Symboliek in architectuur (I): Vrijmetselarij van Den Haag tot Java te zien. Deze expositie belicht een onbekende categorie architectuur, waarin symbolen een grote rol spelen: gebouwen van vrijmetselaars. Hiervan zijn zowel in Den Haag als op Java prachtige voorbeelden bewaard gebleven, die een monumentenstatus hebben. De gebouwen van vrijmetselaarsloges zijn niet alleen van historisch belang, ze spreken ook tot de verbeelding vanwege hun besloten karakter. In de expositie kunnen bezoekers zelf de ‘geheime’ symboliek en rituele functie ontdekken, die deze gebouwen zo bijzonder maakt. 

Loge De Vriendschap in Soerabaja,
gebouwd 1811.
Foto: CMC Prins Frederik, Den Haag

In september zal het tweede deel van de tentoonstelling, in het kader van Open Monumentendag 2016, te zien zijn in het Atrium van het Stadhuis: Symboliek in architectuur (II): de ‘tempel’ van De Bazel. De aandacht verschuift dan naar het bijzondere, monumentale tempelcomplex van architect K.P.C. de Bazel in De Ruijterstraat 67-67a uit 1916, nu onderdeel van het Museum voor Communicatie.

De tentoonstelling Symboliek in architectuur is een initiatief van de afdeling Monumentenzorg & Welstand (Gemeente Den Haag) en werd samengesteld door kunsthistorica dr. Andréa Kroon, recentelijk aan de Universiteit Leiden gepromoveerd op de materiële cultuur van de vrijmetselarij. Vormgever Meta Menkveld verzorgde het speelse ontwerp.

Rondom de tentoonstelling wordt een uitgebreid randprogramma aangeboden:

• 28 mei, 13u: Vrijmetselarij in Nederland, Indonesië en Nederlands-Indië, gesprek met Willem S. Meijer, Grootmeester van de Orde van Vrijmetselaren onder het Grootoosten der Nederlanden, in de Bengkel van Tong Tong Fair 
• 30 mei, 14u: Vrijmetselaarsarchieven als bron voor historisch en genealogisch onderzoek, cursus in het Haags Gemeentearchief i.s.m. Stichting OVN 
• 31 mei, 11u: Rondleiding Haags Logegebouw met bezoek aan de tempel van de Orde van Vrijmetselaren onder het Grootoosten der Nederlanden 
• 31 mei, 16u: Vrijmetselaarstempels als cultureel erfgoed, gesprek met dr. Andréa Kroon, kunsthistorica gespecialiseerd in de materiële cultuur van de vrijmetselarij, door drs. Ben de Vries, senior beleidsmedewerker internationaal erfgoed bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in het Tong Tong Theater 
• 2 juni, 11u: Rondleiding Logegebouw Le Droit Humain met bezoek aan de tempel van de Internationale Orde der Gemengde Vrijmetselarij ‘Le Droit Humain’ 
• 2 juni, 17u: Vrijmetselarij, VOC en koloniale geschiedenis: sociale netwerken en internationale handel in Zuidoost Azië, lezing door dr. Andréa Kroon, kunsthistorica gespecialiseerd in de materiële cultuur van de vrijmetselarij, in het Tong Tong Theater 
• 3 juni, 11u: Rondleiding Cultureel Maçonniek Centrum ‘Prins Frederik’, exclusieve preview van de historische bibliotheek, archieven en museale collectie van de Orde van Vrijmetselaren onder het Grootoosten der Nederlanden, vooruitlopend op de (her)opening later dit jaar

Kijk voor meer informatie en aanmelding voor afzonderlijke onderdelen op tongtongfair.nl/programma/ en tongtongfair.nl/vrijmetselarij/. (Bij voldoende belangstelling zullen de cursus en rondleidingen mogelijk ook op andere data worden aangeboden. Info volgt via de website.) 

Fluwelen Burgwal 22,
van 1846 tot 1993 het Logegebouw in Den Haag.

UPDATE: lezingen-middag 'Geheim Den Haag'

Op 10 juni a.s. verschijnt de publicatie Geheim Den Haag. Vrijmetselaarstempels en andere esoterische gebouwen rond 1900 (ISBN 978-94-6010-053-6, € 14,95) van twee Haagse kunsthistorici, Andréa Kroon en Audrey Wagtberg Hansen. Als omlijsting van de boekpresentatie wordt een lezingenmiddag rond het thema georganiseerd in de Koninklijke Bibliotheek met medewerking van de Stichting OVN.
De Hofstad was rond 1900 een ‘hot spot’ van esoterische activiteit. Veel mensen waren ‘zoekende’ naar het antwoord op moderne levensvragen en vonden die niet meer bij de traditionele religies. Zij keerden zich tot levensbeschouwingen als spiritualisme, vrijmetselarij, theosofie en antroposofie. Deze stromingen maakten een bloeiperiode door en vestigden hun verenigingsgebouwen in Den Haag, waarin ruimtes werden ingericht voor rituele of besloten bijeenkomsten. In deze panden werden ook publiek toegankelijke lezingen en tentoonstellingen georganiseerd en vergaderlokalen verhuurd. Esoterische gebouwen vormden zo een cultureel en sociaal ontmoetingspunt in de stad.

In de winkelstad Den Haag waren ook commerciële dienstverleners actief op esoterisch gebied. Vele mediums en magnetiseurs vestigden hier hun praktijk, terwijl zieners en genezers uit het internationale variétécircuit volle zalen trokken in Diligentia en Pulchri Studio.
Geheim Den Haag beschrijft tientallen ‘geheime’ locaties uit de periode ca. 1875-1940. Sommige zijn gesloopt en vergeten, andere nog altijd in gebruik. De auteurs vragen aandacht voor historische logegebouwen en tempels, die samen een bijzondere categorie cultureel erfgoed vormen. Ook het opmerkelijke verleden van woonhuizen en andere locaties wordt uitgebreid belicht.

Op 10 juni a.s. organiseert de stichting OVN samen met uitgeverij De Nieuwe Haagsche een lezingenmiddag rond de boekpresentatie in de Koninklijke Bibliotheek. Vier sprekers belichten het esoterische milieu in Den Haag rond 1900:

- Communicatie met “de andere zijde”. Spiritualisme in Den Haag rond 1900, mw. drs. Audrey Wagtberg Hansen, kunsthistoricus, Kroon & Wagtberg Hansen, Den Haag / co-auteur Geheim Den Haag;
- Vrijmetselarij in Den Haag rond 1900. Mannen én vrouwen in de loge, mw. Anne van Marion, MA westerse esoterie / lid Internationale Orde der Gemengde Vrijmetselarij ‘Le Droit Humain’;
- Jacoba van Heemskerck: vrouwen, kunst, vrijmetselarij en antroposofie in Den Haag rond 1900, mw. dr. Marty Bax, kunsthistoricus, Bax Art Concepts & Services, Amsterdam / secretaris Stichting OVN;
- Van theosofentempel tot Museum voor Communicatie. Esoterische monumenten in Den Haag rond 1900, mw. drs. Andréa Kroon, kunsthistoricus, Kroon & Wagtberg Hansen, Den Haag / co-auteur Geheim Den Haag / voorzitter Stichting OVN.

Het eerste exemplaar van de publicatie wordt uitgereikt aan prof.dr. Wouter Hanegraaff, hoogleraar geschiedenis van de Hermetische filosofie en verwante stromingen aan de Universiteit van Amsterdam / voorzitter van de European Society for the Study of Western Esotericism.
Donateurs van de stichting OVN kunnen gratis deelnemen (voor overige belangstellenden zijn de deelnamekosten € 5,-). In verband met het beperkte aantal plaatsen is aanmelding voor 3 juni 2011 vereist. Om teleurstelling te voorkomen, adviseren wij u zo snel mogelijk een plaats te reserveren via: info@stichtingovn.nl.
Tijdens de afsluitende borrel is er gelegenheid tot aanschaf van de publicatie. Na 10 juni is het boekje verkrijgbaar via de webwinkel van de uitgever, in de studiezaal van het Haags Gemeentearchief en in goed gesorteerde boekwinkels.

Lezingenreeks vrijmetselarij

Hoewel er een bijzondere leerstoel voor vrijmetselarijgeschiedenis bestaat aan de Universiteit Leiden, heeft deze de afgelopen twee jaar geen colleges aangeboden aan studenten. De ziekte en het overlijden van de betreffende hoogleraar waren daarvan de oorzaak, al is niet helemaal duidelijk waarom geen tijdelijke vervanging is aangeboden, zoals bijvoorbeeld een reeks gastcolleges. Het is immers van groot belang dat studenten voortdurend worden geattendeerd op het bestaan van het vakgebied en de relevantie daarvan voor hun eigen onderzoek, wil de studie van de vrijmetselarij als academische discipline een toekomst hebben.
Vanuit de Orde van Vrijmetselaren onder het Grootoosten der Nederlanden is een lezingenreeks op poten gezet om enigzins in het gebrek aan colleges te voorzien, maar buitengewoon spijtig is dat deze uitsluitend toegankelijk is voor vrijmetselaren zelf. Alleen de laatste lezing op 13 april 2011 door prof.emerit. Anton van de Sande, is ook toegankelijk voor studenten. Meer informatie is te vinden via deze link.

Esoterie in Den Haag

Den Haag is door de eeuwen heen altijd buitengewoon ontvankelijk geweest voor allerlei esoterische stromingen. Deze materie komt aan bod in een tweetal activiteiten, georganiseerd door de Theosofische Vereniging en het Louis Couperus Museum:

- 'Sta op en wandel!', een esoterische wandeling in Den Haag onder leiding van Frank Tuinstra, zondag 18 april 2009, aanvang: 10:30, vertrekpunt Laan van Meerdervoort 1A te Den Haag, kosten: € 3,00. Aanmelding: Wim Leys, wimleys@ziggo.nl.

- 'Den Haag als esoterische hoofdstad van Nederland', lezing door dr. Caroline de Westenholz (Louis Couperus Museum), maandag 19 april 2010, aanvang: 20:00 uur, kosten: € 3,00, locatie: Theosofische Vereniging, Laan van Meerdervoort 1A te Den Haag. Aanmelding: Wim Leys, wimleys@ziggo.nl.

CRFF lezingen online te beluisteren

Het Centre for Research into Freemasonry and Fraternalism aan de Universiteit van Sheffield organiseert lezingenreeksen, waarbij wetenschappers op het vakgebied vertellen over hun onderzoek. Omdat niet iedereen in de gelegenheid is deze bij te wonen, biedt het CRFF deze lezingen nu online aan als audio file. Reeds geplaats zijn:

- Prof.dr. Margaret Jacob (UCLA), 'Masonic Secrecy and the Paradox of Modernity: New Archives from 18th Century Bordeaux',
- CRFF Panel discussie over Dan Brown's The Lost Symbol met Dr. Andreas Onnerfors, Dr. Robert Peter and Dr. Robert Collis,
- Dorothe Summer (University of Sheffield), 'Masonic Conspiracy Online'.

Beluister de lezingen via deze link. De komende periode zullen nog worden toegevoegd:

- Robert Collis (University of Sheffield), 'Chivalric Muses: The Role of Protectresses in Eighteenth-Century Jacobite Fraternities, 26/11/2009,
- Robert Peter (University of Sheffield), 'The Image of Freemasonry in Eighteenth-century British Press', 10/12/2009.

Chiswick

In St. John's College in Oxford wordt een reeks lezingen gehouden over de geschiedenis van het bekende park en landhuis Chiswick nabij Londen, waarbij ook vrijmetselarij aan de orde komt. Op 18 mei verzorgd James Campbell, verbonden aan de Universiteit van Cambridge, de lezing 'Wren and Freemasonry: separating myth from fact'. Meer informatie: geoffrey.tyack@kellogg.ox.ac.uk

CRFF activiteiten

Het Centre for Research into Freemasonry and Fraternalism aan de Universiteit Sheffield heeft diverse activiteiten op haar programma staan, waaronder een lezingenreeks:
- 19/03/2009: Tatiana Artemyeva (Herzen State Pedagogical University of Russia), 'Utopian Spaces of Russian Masons',
- 26/03/2009: Ernest Zitser (Duke University, USA), 'The Petrine Round Table: Chivalry, Travesty, and Fraternalism at the Court of Peter the Great',
- 30/03/2009: Robert Cooper (Grand Lodge of Scotland, Edinburgh), 'Scottish Freemasons in Petersburg 1784–1794',
- 14/05/2009: Mattias Nowak (Lund University, Sweden), 'Freemasonry, Catholicism and Polish national identity - a historical overview',
- 21/05/2009: Anthony Cross (Fitzwilliam College, Cambridge), 'Anglo-Russian Masonic Links During the Reign of Catherine the Great',
- 28/05/2009: Natalie Bayer (Trinity University, San Antonio), 'The "Société Antiabsurde": Catherine the Great and Freemasonry'.
Daarnaast is er ook een reeks filmvertoningen, waaronder:
- 11/05/2009: 'Bobby Bumps starts a lodge' (1916) / 'Sons of the Desert' (Stan Laurel & Oliver Hardy).
Voor meer informatie: d.sommer@sheffield.ac.uk

Lezing Ars Macionica

Op 28 februari organiseert de Belgische studieloge Ars Macionica te Brussel haar jaarlijkse (publieke) lezing over de geschiedenis van de vrijmetselarij. Spreker is kunsthistorica mw. drs. Andréa Kroon,promovendus aan de Universiteit Leiden en voorzitter van de Stichting OVN. Het thema van haar lezing is gerelateerd aan haar promotieonderzoek: Vrijmetselarij in Azië: loges als sociaal-economisch netwerk in de 18de en 19de eeuw?.
De vrijmetselarij heeft zich aan het begin van de 18de eeuw vanuit Engeland verspreid naar het Europese continent en vervolgens naar de rest van de wereld. Na het midden van de 18de eeuw werden loges onder gezag van de Nederlandse Grootloge opgericht in de handelsposten te India, Ceylon en Indonesië, en ook in China en Japan waren Nederlandse vrijmetselaren actief. Vaak werden reizigers op de vooravond van hun vertrek nog even snel ingewijd, waarbij ze soms meerdere graden tegelijk ontvingen. Dat impliceert dat het lidmaatschap van een loge van belang was in de koloniale gebieden, maar roept ook vele vragen op. Welke functie hadden loges langs de handelsroute naar Azië in de 18de en 19de eeuw, wie waren hun leden en wat waren voor hen de voordelen van het lidmaatschap? Welke invloed had de aanwezigheid van Nederlandse vrijmetselaren op de plaatselijke cultuur en economie? In hoeverre werd de locale bevolking bij het logeleven betrokken? Werden autochtonen bijvoorbeeld ook als lid toegelaten? Hoewel het onderzoek naar het onderwerp nog niet is voltooid, geven tussentijdse resultaten aan dat de vrijmetselarij ooit een onmisbaar netwerk en tevens vangnet voor reizigers naar de Oost vormde. Dit werpt een nieuw licht op de culturele en commerciële uitwisseling tussen Oost en West.
De lezing is toegankelijk voor alle belangstellenden, ook niet-leden. Opgave en informatie: Kristiaan.Thys@just.fgov.be.

Nieuws van het CRF

Workshop
Op 1 november 2008 organiseert het Centre for Research into Freemasonry and Fraternalism aan de Universiteit Sheffield een workshop over het thema The Temple Legend: Links between Freemasonry, Theosophy and Anthroposophy. Sprekers zijn:

- Dr Isaac Lubelsky (Tel Aviv University), Theosophy and Anthroposophy in 1913: Doctrinal Differences and Resemblance,
- Dr Andreas Önnerfors (University of Sheffield), Steiner’s Temple Legend seen from the Background of Research into Freemasonry
- Nick Thomas (Independent scholar), The position of Freemasonry in the Formation of Steiner’s Anthroposophical Ideas,
-Dr Helmut Zander (Humboldt University Berlin), Anthroposophical Transformation of Freemasonry.

Voor meer informatie en registratie: a.onnerfors@sheffield.ac.uk. Deadline voor inschrijvingen is 24/10/2008.

Gastonderzoeker
Het CRF kondigt tevens een onderzoeksproject van haar eerste post-doctorale gastonderzoeker aan. Dr. Robert Collis promoveerde aan de Universiteit van Turku/Åbo in Finland in 2007. De titel van zijn dissertatie was: The Petrine Instauration: Religion, Esotericism and Science at the Court of Peter the Great, 1689-1725. Zijn verblijf in Sheffield wordt mogelijk gemaakt door de Finse Ehrnrooth stichting. Nu verbonden aan het CRF zal Collis zich richten op Esotericism at the Russian Court from Ivan IV to Nicholas II, 1547-1917.

Nieuws van het CRF

Het Centre for Research into Freemasonry and Fraternity aan de Universiteit van Sheffield, laat weten dat zij een samenwerkingsovereenkomst heeft getekend met de University of Los Angeles in California (UCLA). Dit zal de uitwisseling van medewerkers en gezamenlijke onderzoeksprojecten op het vakgebied ten goede komen.

Ander nieuws is dat het digitale artikel '"Men are not to be essentially distinguished…" Cosmopolitan Foundations of Freemasonry' door Andreas Önnerfors is toegevoegd aan de Working Papers op de website van het CRF.

Op 13 oktober wordt zal een filmvertoning plaatsvinden in The Showroom Cinema in Sheffield, gevolgd door een panel discussie. Voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog 1942 wordt daarbij op groot doek de film Forces Occultes van regisseur Paul Rich (pseudoniem Jean Mamy) vertoont. Deze nazi propaganda film werd in Vichy in Frankrijk gefilmd in 1942 en uitgebracht in 1943. Het verhaal volgt de carriere van een jonge wethouder, die lid wordt van een vrijmetselaarsloges. Vervolgens komt hij tot de overtuiging dat deze, net als de Joden, Frankrijk in een oorlog met Duitsland willen brengen. Uiteraard is dit gegeven fictief en alleen vanwege anti-maconnieke propaganda doeleinden ingegeven. Na de bevrijding werden scriptschrijver Jean Marquès-Rivière, producent Robert Muzard en regisseur Mamy gestraft voor hun samenwerking met de bezetter. Op 25 november 1945 werd Muzard, directeur van het tijdschrift Ciné-Mondial veroordeeld tot 3 jaar cel. Marquès-Rivière werd het burgerschap ontnomen en ter dood veroordeeld, net als Mamy, journalist van de Nazi-krant Au pilori.
Informatie over vertoning is te vinden op de website van het CRF. Ze is ook opgenomen in de Internet Movie Database en in vijf delen te zien op Youtube. Een andere bioscoopvertoning vindt plaats op 21 oktober 2008 in het Huis van het Vrije Denken, Markt Geraardsbergen, Belgie.

Van oktober tot december wordt een lezingencyclus van het CRF gewijd aan het thema 'Freemasonry and Fraternities in the Middle East'. Het Programma is te vinden op de website van het CRF.

Nieuwe collegereeks in Leiden

In september start aan de Universiteit Leiden een nieuwe collegereeks over de geschiedenis van de vrijmetselarij, verzorgd door de nieuwe hoogleraar voor het vakgebied: prof.dr. Malcolm Davies. De lezingenreeks is is toegankelijk voor alle belangstellenden, zowel reguliere studenten als toehoorders. Het programma is als volgt:

Programma (hoofdpunten) en data
- 12/9/08. Inleiding op het thema: Wat is de vrijmetselarij? De invloed van de vrijmetselarij als geestesstroming en sociaal-cultureel Europees verschijnsel.
- 19/9/08. De Verlichting: De Schotse en Engelse oorsprong van de vrijmetselarij en zijn verspreiding op het continent. Sociabiliteit en het vraagstuk rond toelating van vrouwen.
- 26/9/08. De vroege dichtkunst, drama’s en muziek van de vrijmetselarij. De gemengde ‘La loge de Juste’.
- 10/10/08. De vrijmetselarij in de tijd van de Europese omwentelingen en ‘Sattelzeit’ (1770–1830): De Verlichting maakt plaats voor de Romantiek.
- 17/10/08. De vrijmetselarij in de muziek en literatuur, 1790–1850. De veranderingen in maçonnieke begrippen tijdens de Franse revolutie.
- 24/10/08. Het rituaal, filosofie en politiek van de vrijmetselarij en zijn tegenstanders (1717–1850). Oppositie door de Rooms-katholieke kerk en door politieke groeperingen.
- 31/10/08. Prins Frederik en 19de-eeuwse vrijmetselarij. Vergelijkingen, contrasten en verbanden met andere landen. De ontwikkeling van maçonnieke structuren en denkbeelden, haar maatschappelijke plaats.
- 7/11/08. De ontwikkeling van vrijmetselarij en de esoterie in Europa in de 19de- en vroeg 20ste-eeuw: Invloeden van andere prominente esoterische groeperingen.
- 14/11/08. Maçonnieke rituaal, muziek, drama en literatuur van 1850 tot op heden.
- 21/11/08. De vrijmetselarij en de politiek. Vrijmetselarij in niet-Europese landen: een overzicht (1717–heden).
- 28/11/08. De academische studie van de vrijmetselarij in zijn context in het begin van de 21ste eeuw: Waar zijn de centra van de studie? Wie studeert en hoe? Bronnen en materiaal, gebruiken en behouden. Welke vragen blijven over?

Praktische informatie:
De collegereeks is toegankelijk voor zowel reguliere studenten als belangstellende toehoorders. Inschrijving is verplicht, deelnamekosten zijn (voor niet-studenten) € 140,-. Voor meer informatie en aanmelding: Faculteit Geesteswetenschappen, Mw. Dr. J.G. Mooi, j.g.mooi@let.leidenuniv.nl.

Aansluitende evenementen
- 25/11/08. Inaugurale rede, Prof. Dr. Malcolm Davies, Universiteit Leiden.
- 27-28/11/08. Internationaal symposium The Expression of Freemasonry: Its ritual, oratory, poetry, music, literature, art and architecture. Sprekers: Prof. James Stevens Curl, Prof. Dr. Jeffrey Tyssens, Dr. Andreas Önnerfors, Dr. Andrew Pink, Dr. Max de Haan, Drs. Andréa Kroon, Diane Clements e.a. Inschrijving verplicht, deelnamekosten niet inbegrepen bij de collegereeks. Informatie en aanmelding: f.m.conference.leiden08@gmail.com.

Pierre-Théodore Verhaegen Leerstoel

Jaarlijks organiseert de Pierre-Théodore Verhaegen Leerstoel van de Vrije Universiteit Brussel een lezingenreeks over vrijmetselarij. Dit jaar werd deze op 18 maart j.l. geopend met een voordracht van prof.dr. Malcolm Davies: 'The Arts of Poetry and Music in La Lire Maçonne, 1763-1787'. Nog op het programma staan:

- 15 april: 'Francs-Maçonneries pré-révolutionnaires et identités politiques. Théâtre, livres, circulation des idées aux années ‘80 du XVIIIe siècle', Prof. Gerardo Tocchini (Universiteit Venetië);

- 22 april: 'Hedendaagse kunst als levensoriëntatie', Prof. Willem Elias (Vrije Universiteit Brussel) & Paul Van Gysegem;

- 29 april: 'Franc-maçonnerie et beaux-arts en Belgique au tournant des XVIIIe et XIXe siècles', Prof. Christophe Loir (Université Libre de Bruxelles).

Tijdstip: 19.00 uur. Locatie: Vrije Universiteit Brussel, Auditorium C van de VUB-Aula, Campus Etterbeek (toegang 6 langs de Triomflaan, toegang 13 langs de Pleinlaan). Aanmelding (tot 5 dagen voor aanvang) is verplicht bij de Dienst Ceremonien: ceremonien@vub.ac.be.

Vrijmetselarij en de pers

Om zijn aanstelling als directeur van het Centre for Research into Freemasonry aan de Universiteit van Sheffield te markeren, zal Dr. Andreas Önnerfors op 13 maart 2008 een lezing verzorgen rond het thema: ‘Press between the Private and the Public: Freemasonry as a Topic in 18th-Century Journals’. De aankondiging geeft hiervan een samenvatting:

The establishment of freemasonry in Great Britain and Europe runs parallel to the development of enlightenment culture. As many historians have pointed out, this period is characterised by the emerge of new forms of sociability and social space. Reinhart Koselleck speaks about ‘the secret’ and ‘the public’ as a ‘twin pair’ of Enlightenment. The secret in the sense of a new private space (where freemasonry and other fraternal organisations have a given place) and the public (especially the press) have been analysed as two fields with few interrelations. But when it comes to the analysis of freemasonry, this distinction is blurred. Not only is freemasonry vastly treated in the very special and popular genre of exposures, it emerged also as a standard topic of 18th century journals, magazines and newspapers both in the centres and peripheries of European enlightenment. How private was the secret and how secret was the public? At the end of the 18th century there is even the development towards the first purely masonic journals in Europe with 'Journal für Freymaurer' (Vienna, 1784-1787) as the pioneer and 'Freemason’s Magazine' (London, 1793-1797) as the second example. This lecture will for the first time ever explore the content of these two major journals in a comparative perspective. Despite of the differences in time, language and place of their edition, these two journals have many features in common. They are also an interesting source for the analysis of European thought at the dawn of the French revolution and in its direct aftermath. Freemasonry as a topic in 18th-Century journals is on the interface between the private and the public.

Lezing: 13/03/2008, 17.15 uur, Conference room, Douglas-Knoop-Centre, 34 Gell Street, Sheffield, UK. Na afloop vindt een receptie plaats. Voor informatie en aanmelding: crf@sheffield.ac.uk.