dinsdag 26 juli 2016

Picasso et l'Occultisme à Paris



Het proefschrift van Marijo Ariëns-Volker wierp enkele jaren geleden een volstrekt nieuw licht op het oeuvre van Picasso en zijn tijdgenoten in Parijs. Met name de rol van het Martinisme in het Surrealisme was voor kunsthistorici een vrijwel onbekend aspect van de kunstgeschiedenis. Gelukkig is het eindelijk tot een prachtig verzorgde handelseditie gekomen: Picasso et l'Occultisme à Paris - aux origines des Demoiselles d'Avignon verscheen in 2016 bij uitgeverij Marot. De netwerkrelaties en esoterische symboliek die Ariëns bespreekt, doet je met heel andere ogen naar bekende kunstwerken kijken, wat het boek een 'must' voor alle liefhebbers van moderne kunst maakt. 

maandag 9 mei 2016

Tentoonstellingsprogramma 'Vrijmetselarij van Den Haag tot Java'

Van 28 mei tot en met 5 juni 2016 vindt de Tong Tong Fair plaats, het bekende Aziatische festival op het Haagse Malieveld. In het Cultuurpaviljoen is de tentoonstelling Symboliek in architectuur (I): Vrijmetselarij van Den Haag tot Java te zien. Deze expositie belicht een onbekende categorie architectuur, waarin symbolen een grote rol spelen: gebouwen van vrijmetselaars. Hiervan zijn zowel in Den Haag als op Java prachtige voorbeelden bewaard gebleven, die een monumentenstatus hebben. De gebouwen van vrijmetselaarsloges zijn niet alleen van historisch belang, ze spreken ook tot de verbeelding vanwege hun besloten karakter. In de expositie kunnen bezoekers zelf de ‘geheime’ symboliek en rituele functie ontdekken, die deze gebouwen zo bijzonder maakt. 

Loge De Vriendschap in Soerabaja,
gebouwd 1811.
Foto: CMC Prins Frederik, Den Haag

In september zal het tweede deel van de tentoonstelling, in het kader van Open Monumentendag 2016, te zien zijn in het Atrium van het Stadhuis: Symboliek in architectuur (II): de ‘tempel’ van De Bazel. De aandacht verschuift dan naar het bijzondere, monumentale tempelcomplex van architect K.P.C. de Bazel in De Ruijterstraat 67-67a uit 1916, nu onderdeel van het Museum voor Communicatie.

De tentoonstelling Symboliek in architectuur is een initiatief van de afdeling Monumentenzorg & Welstand (Gemeente Den Haag) en werd samengesteld door kunsthistorica dr. Andréa Kroon, recentelijk aan de Universiteit Leiden gepromoveerd op de materiële cultuur van de vrijmetselarij. Vormgever Meta Menkveld verzorgde het speelse ontwerp.

Rondom de tentoonstelling wordt een uitgebreid randprogramma aangeboden:

  • 28 mei, 13u: Vrijmetselarij in Nederland, Indonesië en Nederlands-Indië, gesprek met Willem S. Meijer, Grootmeester van de Orde van Vrijmetselaren onder het Grootoosten der Nederlanden, in de Bengkel van Tong Tong Fair 
  • 30 mei, 14u: Vrijmetselaarsarchieven als bron voor historisch en genealogisch onderzoek, cursus in het Haags Gemeentearchief i.s.m. Stichting OVN 
  • 31 mei, 11u: Rondleiding Haags Logegebouw met bezoek aan de tempel van de Orde van Vrijmetselaren onder het Grootoosten der Nederlanden 
  • 31 mei, 16u: Vrijmetselaarstempels als cultureel erfgoedgesprek met dr. Andréa Kroon, kunsthistorica gespecialiseerd in de materiële cultuur van de vrijmetselarij, door drs. Ben de Vries, senior beleidsmedewerker internationaal erfgoed bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, in het Tong Tong Theater 
  • 2 juni, 11u: Rondleiding Logegebouw Le Droit Humain met bezoek aan de tempel van de Internationale Orde der Gemengde Vrijmetselarij ‘Le Droit Humain’ 
  • 2 juni, 17u: Vrijmetselarij, VOC en koloniale geschiedenis: sociale netwerken en internationale handel in Zuidoost Azië, lezing door dr. Andréa Kroon, kunsthistorica gespecialiseerd in de materiële cultuur van de vrijmetselarij, in het Tong Tong Theater 
  • 3 juni, 11u: Rondleiding Cultureel Maçonniek Centrum ‘Prins Frederik’, exclusieve preview van de historische bibliotheek, archieven en museale collectie van de Orde van Vrijmetselaren onder het Grootoosten der Nederlanden, vooruitlopend op de (her)opening later dit jaar

Kijk voor meer informatie en aanmelding voor afzonderlijke onderdelen op tongtongfair.nl/programma/ en tongtongfair.nl/vrijmetselarij/. (Bij voldoende belangstelling zullen de cursus en rondleidingen mogelijk ook op andere data worden aangeboden. Info volgt via de website.) 

Fluwelen Burgwal 22,
van 1846 tot 1993 het Logegebouw in Den Haag.

dinsdag 5 april 2016

Cursus 'Vrijmetselaars-archieven als bron voor historisch en genealogisch onderzoek'

De stichting OVN organiseert in samenwerking met het Haags Gemeentearchief op 30 mei 2016 de cursus 'Vrijmetselaarsarchieven als bron voor historisch en genealogisch onderzoek'. De cursus geeft informatie over de inhoud en vindplaatsen van 18de-, 19de- en 20ste-eeuwse archieven van Nederlandse vrijmetselaarsloges in openbare collecties. De cursus is toegankelijk voor zowel studenten, historici, genealogen en archiefmedewerkers, als liefhebbers van stamboomonderzoek en lokale geschiedenis, en andere belangstellenden. In het kader van Tong Tong Fair 2016 wordt hierbij aandacht besteed aan archieven van loges uit Nederlands-Indië en Indonesië.

Waarom deze cursus?
Vrijmetselarij zijn in Nederland actief sinds 1734. Dit inwijdingsgenootschap is van oudsher georganiseerd in plaatselijke verenigingen, loges genaamd. In de loop van de 18de eeuw verspreidde de vrijmetselarij zich vanuit Den Haag naar de rest van Nederland en de handelsposten in West- en Oost-Indië. Aan het einde van de 18de eeuw was in iedere grote stad wel een loge gevestigd, waar zowel ‘gewone’ burgers, als vooraanstaande figuren uit het maatschappelijke en culturele leven bijeen kwamen. Onder de leden waren vertegenwoordigers van regering en koningshuis, maar ook ambtenaren, ondernemers en kunstenaars. Het lidmaatschap van de Orde van Vrijmetselaren onder het Grootoosten der Nederlanden is traditioneel voorbehouden aan mannen, maar al in de 18de eeuw namen vrouwen actief deel aan zogeheten ‘adoptieloges’. In het begin van de 20ste eeuw werden loges voor mannen en vrouwen gesticht door de Internationale Orde der Gemengde Vrijmetselarij ‘Le Droit Humain’.

Waarom zijn logearchieven interessant voor historisch onderzoekers en genealogen? Ze geven informatie over een belangrijke en omvangrijke bevolkingsgroep gedurende een periode van drie eeuwen. Ze bevatten onder meer ledenlijsten, notulen van vergaderingen en rituele bijeenkomsten, inkomende en uitgaande correspondentie, financiële administratie en boedelinventarissen. Hieraan zijn allerlei genealogische en statistische gegevens te ontlenen, variërend van de sociale status en beroepen van de leden tot het consumptiepatroon van de lokale vereniging. Ook geven de archieven inzicht in de interactie van de loge met de lokale bevolking en de invloed van de vrijmetselarij op tal van sociale, religieuze, politieke en culturele ontwikkelingen. Ze bevatten correspondentie van vooraanstaande historische figuren, die verduidelijkt hoe politici, schrijvers en architecten zich door het broederschapsideaal lieten inspireren.

Hoewel de vrijmetselarij een besloten karakter heeft, zijn veel van haar historische archieven gewoon voor onderzoek toegankelijk. De meeste onderzoekers zijn nog onbekend met deze rijke bronnen. En omdat vrijmetselaren zich bedienden van ‘geheime’ symbolen, woorden en tekens, hebben niet-leden vaak moeite om archiefstukken te lezen, identificeren en interpreteren. De cursus biedt een eerste kennismaking en handige tips.

Doel van de cursus

Doel van de cursus is deelnemers een basiskennis van de geschiedenis, organisatiestructuur en rituele praktijk van de vrijmetselarij te geven, zodat men na afloop zelf de weg kan vinden in relevante archieven en deze als bron bij eigen onderzoek kan gebruiken. Aandachtspunten zijn onder meer:

- Geschiedenis van de vrijmetselarij in Nederland en overzeese handelsposten in vogelvlucht;
- Organisatiestructuur, landelijk en plaatselijk bestuur;
- Rituelen, symboliek, geheimschrift en terminologie;
- Opbouw en inhoud van logearchieven;
- Welke informatie bevatten vrijmetselaarsarchieven?
- Hoe vind je historische/genealogische informatie over personen, die vrijmetselaar waren?
- Welke informatie is er over personen en loges uit Nederlands-Indië/Indonesië
- Welke informatie geven persoonlijke documenten en voorwerpen van leden?
- Hoe identificeer je archiefstukken van een bepaalde Orde, loge of inwijdingsgraad?
- Hoe doe je onderzoek naar de geschiedenis van een lokale loge of logegebouw
- Vindplaatsen en toegankelijkheid van maçonnieke archieven in Nederland;
- Gespecialiseerde bibliotheken, universitaire centra en databases.

Natuurlijk is er ruimte voor discussie en vragen van deelnemers. Na afloop ontvangen alle deelnemers een gratis exemplaar van de congresbundel Vrijmetselarij in Nederland. Een kennismaking met de wetenschappelijke studie van een ‘geheim’ genootschap en een voucher voor 25% korting op overige OVN-publicaties.

Praktische informatie De cursus vindt plaats op maandag 30 mei 2016 van 14 tot 17 uur in het Stadhuis aan het Spui 70 te Den Haag, zaalnummer B01.08. De cursus heeft minimaal 5 en maximaal 12 deelnemers. (Bij grote belangstelling wordt de cursus op 1 juni en 3 juni 2016 om 10 uur herhaald.)
Deelnamekosten bedragen € 25,- (€ 20 voor sobats Tong Tong/donateurs OVN), incl. koffie/thee, de bovengenoemde publicatie en voucher.
Vanwege het beperkte aantal plaatsen is registratie vooraf vereist. Aanmelden is mogelijk tot uiterlijk 26 mei 2016 via email: info@stichtingovn.nl. Na ontvangst van uw aanmelding ontvangt u een bevestiging met routebeschrijving en nadere informatie.
Docent is dr. Andréa Kroon, kunsthistoricus bij bureau Kroon & Wagtberg Hansen. Zij is gespecialiseerd in de materiële cultuur van de vrijmetselarij en promoveerde in 2015 op het onderwerp aan de Universiteit Leiden. 

Vrijmetselarij op Tong Tong Fair
Op Tong Tong Fair 2016 is de tentoonstelling Symbolen in architectuur: vrijmetselarij van Den Haag tot Java te zien, een initiatief van de afdeling Monumentenzorg & Welstand/Gemeente Den Haag. Hierbij haken diverse andere activiteiten aan. Kijk op tongtongfair.nl voor actuele programma-informatie.


maandag 2 november 2015

Promotie Andréa Kroon

De afgelopen jaren werkte Andréa Kroon, kunsthistorica en voorzitter van stichting OVN, aan een proefschrift, getiteld: Masonic networks, material culture & international trade. The participation of Dutch freemasons in the commercial & cultural exchange with Southeast Asia, 1735-1853. Inmiddels is het onderzoeksproject voltooid. De verdediging van het proefschrift zal plaatsvinden op 26 november 2015 in de Universiteit Leiden. Meer informatie is te vinden in de agenda van de universiteit.

donderdag 19 maart 2015

CMC blijft in Den Haag

Het Cultureel Maconniek Centrum 'Prins Frederik' in Den Haag is sinds de zomer van 2014 gesloten voor bezoekers in afwachting van een geplande verhuizing. De Orde van Vrijmetselaren onder het Grootoosten der Nederlanden heeft nu besloten haar historische archieven, bibliotheek en museale collectie te verhuizen van de Jan Evertstraat naar een nieuw pand in de Javastraat te Den Haag. Hiermee komt een einde aan jaren van discussie en controverse over de toekomst van de collectie.
Inmiddels participeert het CMC in diverse nationale digitaliseringsprojecten, waardoor grote delen van de collectie in de nabije toekomst online toegankelijk zullen worden. Geweldig nieuws voor onderzoekers op het vakgebied.

zaterdag 30 augustus 2014

Nieuw academisch onderzoeksnetwerk








Uit ESSWE (European Society for the Study of Western Esotericism) is een nieuw onderzoeksnetwerk voortgekomen: WEAVE (Western Esotericism in modern Art and Visual Culture). Het doel van WEAVE is het bij elkaar brengen van onderzoekers die zich richten op de studie van relaties tussen Moderne westerse kunst en visuele cultuur en “heterodoxe spiritualiteit”. Daaronder verstaat men onder meer Westerse esoterie, occultisme, occulture, mysticisme, alternatieve Moderne spiritualiteit and contemporaine spiritualiteit. Meer informatie (en een congres agenda) op de nieuwe website: networkweave.com.

dinsdag 27 mei 2014

Promotie David Vergauwen

Op woensdag 21 mei 2014 promoveerde dhr. David Vergauwen tot doctor in de Geschiedenis aan de Vrije Universiteit Brussel. Hij verdedigde een orgineel proefschrift met als titel "Où peut-on être mieux?" Muziek en muzikanten in de negentiende-eeuwse Brusselse vrijmetselarij. David Vergauwen studeerde geschiedenis, kunstgeschiedenis en musicologie aan de Universiteit Gent en is lid van de Interdisciplinaire Onderzoeksgroep Vrijmetselarij (FREE) aan de Vrije Universiteit Brussel. Zijn doctoraal proefschrift focust op de rol van de vrijmetselaar als musicus in het Brussels cultuurleven van 1786 tot 1930. De abstract is te lezen op de website van de VUB. Promotor is prof.dr. Jeffrey Tyssens; De verdediging werd bekroond met het behalen van de graad van doctor, met de grootste onderscheiding, en met felicitaties van de jury. 

dinsdag 25 maart 2014

Promotie M.P.R. Heijdanus

Op 3 april 2014 zal M.P.R. Heijdanus zijn proefschrift verdedigen aan de Universiteit Leiden. Heijdanus verrichte vanuit sociaal-cultureel perspectief onderzoek naar de vraag 'Wat beweegt iemand om vrijmetselaar te worden en te blijven?'. Promotoren zijn Prof.dr. A.W.F.M. van de Sande en prof.dr. A.P. Buunk (RU Groningen). Klik hier voor het persbericht van de universiteit.

maandag 24 februari 2014

Studiedag voor promovendi op vakgebied geschiedenis van de vrijmetselarij

Op donderdag 13 maart wordt de derde studiedag voor doctorandi, die hun proefschrift over vrijmetselarij voorbereiden, gehouden. Na Londen en Brussel zal deze editie plaatsvinden in Bordeaux. Opnieuw ligt de organisatie in handen van Andrew Pink (University College London), Cécile Révauger (Université Bordeaux Montaigne) en Jeffrey Tyssens (Vrije Universiteit Brussel). De studiedag biedt doctorandi de gelegenheid om aan vakgenoten en specialisten hun lopend onderzoek voor te stellen. Presentaties worden gegeven door doctorandi Amanda Brown, Simon Deschamps, Rachel Kopelman, Miguel Hernandez, Brinda Venkaya Reichert en Christian Meyer. De studiedag vindt plaats tussen 9u en 15u30 in het Maison des Sciences de l'Homme, Université Bordeaux Montaigne, Frankrijk. Meer info via deze link.



donderdag 20 februari 2014

Call for papers: sessie westerse esoterie op AAR congres 2014

In 2014 zal de academische studiegroep voor Westerse esoterie opnieuw een sessie organiseren op het congres van de American Academy for Religions, dat dit jaar in San Diego wordt gehouden. Medeorganisator is dr. Marco Pasi van de leerstoelgroep 'Geschiedenis van de Hermetische filosofie en verwante stromingen' aan de Universiteit van Amsterdam. Zie voor meer info en een call for papers de Engelstalige blog van de OVN.