Nieuw studiecentrum in Canada

De nieuwsbrief van het Centre for Research into Freemasonry and Fraternalism aan de Universiteit Sheffield bericht over plannen voor een nieuw studiecentrum op het vakgebied in Canada.
De Grand Lodge A.F. & A.M. of Canada wil met het Grand Master’s Project (2009–2011) een fonds oprichten om een Centre for Masonic Studies op te richten in samenwerking met de Provincie Ontario and de Brock Universiteit in St. Catharines, Ontario. Dit project eert de naam van R.W. Bro. Charles A. Sankey (1905-2009), rector van de universiteit in 1969-1974 en vooraanstaand vrijmetselaar. Zijn collectie zeldzame maçonnieke publicaties is onderdeel van de James Gibson Bibliotheek in Brock. De aftrap voor het project wordt gegeven met een reeks lezingen in de lente van 2010. Donaties aan The Masonic Foundation of Ontario, projectnummer 2937, zijn welkom.
Het CRFF is ook benaderd door de Grootloge van Manitoba, die de mogelijkheid voor de oprichting van een leerstoel onderzoekt. En vanuit Brazilie komen berichten dat de Universiteit van São Paulo contact heeft met de Grootloge aldaar, om de mogelijkheden van samenwerking te verkennen.
Het handjevol Nederlandse onderzoekers, dat ooit het initiatief voor de oprichting van de OVN nam, is allang niet meer alleen. Als nu ook nog wereldwijd eenzelfde hoeveelheid fondsen voor de studie van de vrijmetselarij in het leven wordt geroepen...

Nieuwe publicaties

Winfried Dotzauer, Freimaurerei global (Quellen und Darstellungen zur europäischen Freimaurerei, Band 11), Studienverlag Innsbruck 2009, 160 pag., ISBN 978-3-7065-4828-1, € 23,90.

Jean Gaspard Vence (1747-1808), corsaire et franc-maçon, premier préfet maritime de Toulon, Éditions Le Phare de Misaine, Nantes 2009, 75 pag., ISBN 978-2-917827-02-4, € 10,-. Bestellingen: aspoma@rllaperouse.org.

Totalitarism – Repression – Expulsion (Papeles de Masoneria III), Centro Ibérico de Estudios Masónicos, € 12,-. Bestellingen: info_ciem@yahoo.es.

Freemasonry and Fraternalism in Eighteenth-Century Russia, (Sheffield Lectures in the history of Freemasonry and Fraternalism, dl. 2), CRFF, Sheffield 2009, 20 GBP (= ca. € 23,-).

Vera Chakmakjian, 'The Fiftieth Anniversary of The Grand Lodge of Japan (1957-2007)', CRFF Working Papers 5, verkrijgbaar als pdf-download.

Wouter J. Hanegraaff/Joyce Pijnenburg (eds.), Hermes in the Academy: ten years' study of westen esotericism at the University of Amsterdam, Amsterdam University Press, Amsterdam 2009, 163 pag., ISBN 9789056295721, € 32,50.

CRFF lezingen online te beluisteren

Het Centre for Research into Freemasonry and Fraternalism aan de Universiteit van Sheffield organiseert lezingenreeksen, waarbij wetenschappers op het vakgebied vertellen over hun onderzoek. Omdat niet iedereen in de gelegenheid is deze bij te wonen, biedt het CRFF deze lezingen nu online aan als audio file. Reeds geplaats zijn:

- Prof.dr. Margaret Jacob (UCLA), 'Masonic Secrecy and the Paradox of Modernity: New Archives from 18th Century Bordeaux',
- CRFF Panel discussie over Dan Brown's The Lost Symbol met Dr. Andreas Onnerfors, Dr. Robert Peter and Dr. Robert Collis,
- Dorothe Summer (University of Sheffield), 'Masonic Conspiracy Online'.

Beluister de lezingen via deze link. De komende periode zullen nog worden toegevoegd:

- Robert Collis (University of Sheffield), 'Chivalric Muses: The Role of Protectresses in Eighteenth-Century Jacobite Fraternities, 26/11/2009,
- Robert Peter (University of Sheffield), 'The Image of Freemasonry in Eighteenth-century British Press', 10/12/2009.

Colleges vrijmetselarij uitgesteld

De collegereeks, die in september-november 2009 door de leerstoel Vrijmetselarij aan de Universiteit Leiden zou worden verzorgd, is uitgesteld.
Voor meer informatie kunt u contact opnemen met de Faculteit Geesteswetenschappen, Mw. Dr. J.G. Mooi, j.g.mooi@let.leidenuniv.nl, t 071 5272570.

Nieuw vaktijdschrift

De CRF Nieuwsbrief meldt het verschijnen van een nieuw online-vaktijdschrift: REHMLAC (Revista de Estudios de la Masoneria Latinoamericana y Caribeña, ISSN 1659-4223). Het eerste nummer bestaat uit een selectie van bijdragen aan congressen in 2007 en 2008, waaronder artikelen van bekende auteurs als José Antonio Ferrer Benimeli, Andreas Önnerfors, Eric Saunier en Miguel Guzmán-Stein.

QC studiedag

De Duitse studieloge Quatuor Coronati organiseert op 10 en 11 oktober 2009 een studiedag over het thema 'Religion und religiöse Aufklärung in der Freimaurerei'. Deze dag is ook toegankelijk voor geinteresseerde niet-leden. Sprekers zijn:

- Ronald Pokoyski MA, Jena, 'Erscheinungsformen des Religiösen';
- Prof. Dr. Monika Neugebauer-Wölk, Halle, 'Esoterische Religiosität und ihre Bedeutung für die Freimaurerei';
- Prof. Dr. Jan Snoek, Heidelberg, 'Religion und Religiosität in der „frühen“ Freimaurerei';
- Dr. Mathias Pöhlmann, Berlin, 'Gottesdienst und freimaurerisches Ritual: Überscheidungen, Unterschiede, Gegensätze';
- Prof. Dr. Herbert Schnädelbach, Hamburg, 'Die Bedeutung der Religion in der deutschen Gegenwartsgesellschaft';
- Prof. Dr. Hans-Hermann Höhmann, Köln, 'Zum Religionsdiskurs in der deutschen Freimaurerei';
- Prof. Dr. Eugen Drewermann, Paderborn, 'Wozu Religion?'.

Meer informatie en aanmelding: Winfried Brinkmann, wibrin@htp-tel.de

Archief Le Droit Humain naar Haags Gemeentearchief

Het hoofdkantoor van de Nederlandse Federatie van de Internationale Orde der Gemengde Vrijmetselarij 'Le Droit Humain' verhuist binnenkort vanuit Den Haag naar een nieuw onderkomen Nieuwegein. Hoewel haar historische bibliotheek van ca. 5000 titels meeverhuist, geldt dit niet voor het historisch archief. Het archiefdeel uit de periode voor 1980, dat ca. 15 strekkende meters omvat, wordt gedurende 3 jaar tijdelijk ondergebracht in het Haags Gemeentearchief. Hier zijn de juiste klimaatomstandigheden en beveiliging aanwezig, en worden tevens faciliteiten geboden voor professionele inventarisatie.

De Stichting OVN was betrokken bij de voorbereidende werkzaamheden voor de verhuizing naar het Gemeentearchief. Het archief omvat niet alleen stukken van het Hoofdbestuur, ook dat van vele loges, zoals notulen, ledenlijsten, correspondentie en documentatie van logegebouwen. Le Droit Humain heeft ervoor gekozen om ook diverse ritualen en tijdschriften uit haar bibliotheek uit de periode voor 1945 op te nemen in haar archief, omdat deze zeer zeldzaam en kwetsbaar zijn. Daarnaast is een aantal duplicaten, waaronder jaargangen van het tijdschrift Lux Orientis van de Nederlands-Indische loges en het Bulletin van de Nederlandse Federatie, geschonken aan de Koninklijke Bibliotheek.

De vooruitstrevende beleidsbeslissing van Le Droit Humain en de verleende medewerking van het Haags Gemeentearchief maken straks een belangrijke studiebron toegankelijk. Wanneer dit archief eenmaal geraadpleegd kan worden, geeft dat ongetwijfeld aanleiding om de geschiedenis van de moderne vrijmetselarij in Nederland volledig te herzien. Tot nu toe waren immers alleen archieven van masculiene Orde toegankelijk. Juist de archieven van gemengde Orden uit het begin van de 20ste eeuw bevatten informatie over de relatie tussen vrijmetselarij en vernieuwende maatschappelijke en levensbeschouwelijke organisaties, varierend van de vegetariersbond en vereniging voor lijkverbranding en van de vrouwenemancipatie tot de kinderbescherming, maar ook de theosofische en antroposofische vereningen. Onder de leden van Le Droit Humain bevond zich vooral de intellectuele en artistieke avant-garde, waaronder een aantal bekende kunstenaars en architecten. Reden om reikhalzend naar de voltooiing van de archiefinventaris uit te zien.
De Stichting OVN hoopt dat het voorbeeld van Le Droit Humain ook door andere maçonnieke en esoterische organisaties gevolgd zal worden, en kan hierbij desgewenst advies en praktische ondersteuning bieden.

[Afbeeldingen: archief voor de conserverings- en inventarisatiewerkzaamheden; depot van het Haags Gemeentearchief.]

OVN breidt aandachtspunten uit

De stichting OVN heeft statutair als aandachtspunt: het bevorderen van wetenschappelijk onderzoek naar de geschiedenis van de vrijmetselarij in Nederland en haar voormalige grondgebieden. Sinds oprichting van de stichting in 2001 is het bestuur echter duidelijk geworden, dat vrijmetselarij niet los gezien kan worden van verwante organisaties, zoals broederschappen (Odd Fellows, Mechanics, etc.) en westers esoterische organisaties (theosofie, antroposofie, rozenkruizers, etc.). Bovendien is gebleken, dat het culturele erfgoed van al deze verwante organisaties dezelfde problematiek kent als maconnieke collecties, en onderzoekers in die vakgebieden dezelfde behoefte hebben aan financiele steun. Het bestuur van de stichting OVN heeft dan ook besloten haar doelstelling statutair uit te breiden naar vrijmetselarij 'en verwante organisaties'.
Dit verbreedt tevens de mogelijkheden voor donateurs- en subsidiewerving, als ook tot het formaliseren van de samenwerking met de leerstoel Geschiedenis van Hermetische Filosofie en Verwante stromingen aan de Universiteit van Amsterdam (welke in de praktijk al geruime tijd plaatsvindt, net als de samenwerking met de Leidse leerstoel voor vrijmetselarijgeschiedenis).

Nieuwe collegereeks vrijmetselarij in Leiden

[Update d.d. 5-9-2009: onderstaande collegereeks is uitgesteld. Bericht volgt]

De bijzondere leerstoel Vrijmetselarij als geestesstroming en sociaal-cultureel Europees verschijnsel aan de Universiteit Leiden verzorgt na de zomer opnieuw een reeks hoorcolleges: De Vrijmetselarij: zijn ideeën geschiedenis en culturele erfgoed. De colleges worden gegeven door prof.dr. Malcolm Davies, vermoedelijk zal dit maal Engels de voertaal zijn. Het programma is als volgt:

- 11 september: Inleiding: Wat is vrijmetselarij? Een korte geschiedenis;
- 18 september: Symbolen in de vrijmetselarij; een uitleg over de bekendste symbolen;
- 25 september: De ritualen van de vrijmetselarij, herkomst, vorm en inhoud;
- 2 oktober: Muziek en vrijmetselarij, met muziek van o.a. Naumann, Nicolaï, Sibelius en Pijper;
- 9 oktober: De dichtkunst in en over de vrijmetselarij, Liederen en korte gedichten voor logegebruik. De langere (feest-)gedichten en cantates;
- 16 oktober: Toneelstukken met de vrijmetselarij als thema; acteurs en musici;
- 23 oktober: De vrijmetselarij in de literatuur, van Telemachus via de ‘Bildungsroman’ tot de Nederlandse literatuur in de 20e eeuw;
- 30 oktober: De vrijmetselarij en de esoterie in de kunst, het tableau en de beeldhouwkunst. De tentoonstellingen van de ‘Ordre de la Rose-Croix Catholique, de Temple et du Gral’;
- 6 november: De vrijmetselarij en de esoterie in de architectuur;
- 13 november: Mozart en de vrijmetselarij, zijn cantates, treurmuziek en Opera’s;
- 20 november: De ideeëngeschiedenis van de vrijmetselarij (1);
- 27 november: De ideeëngeschiedenis van de vrijmetselarij (2).

De colleges vinden plaats in de Universiteit Leiden op vrijdagmiddag, 13.00-15.00 uur en zijn toegankelijk voor zowel reguliere studenten, als belangstellende toehoorders. Inschrijving is verplicht, deelnamekosten zijn (voor niet-studenten) € 175,-. Voor meer informatie en aanmelding kunt u contact opnemen met de Faculteit Geesteswetenschappen, Mw. Dr. J.G. Mooi, j.g.mooi@let.leidenuniv.nl, t 071 5272570.

10 jaar leerstoel GHF

Tijd vliegt! Het is alweer tien jaar geleden dat de leerstoel Geschiedenis van de Hermetische Philosofie en Verwante Stromingen (GHF) werd opgericht aan de Universiteit van Amsterdam. Gedurende dit decennium heeft de leerstoel een aanzienlijke bijdrage aan het vakgebied geleverd, onder meer door een BA- en MA-opleiding voor de geschiedenis van de westerse esoterie vorm te geven, door in samenwerking met Brill Academic Publishers de succesvolle Aries tijdschrift- en boekenreeks voor het vakgebied op te zetten, door diverse congressen te organiseren en door de oprichting van ESSWE te stimuleren. Om maar te zwijgen over de vele academische publicaties dat door de medewerkers van de leerstoel werd geproduceerd. En ook de Stichting OVN vond de afgelopen jaren ondersteuning bij haar activiteiten van de leerstoel.
Om deze mijlpaal te vieren biedt de leerstoel een internationaal congres aan, waarin zij terugblikt op de ontwikkeling van het vakgebied: Hermes in de Academy. Meer informatie en het congresprogramma zijn te vinden op de website van de leerstoel. Registratie vooraf is vereist.