Ignace Lilien

De Leo Smit Stichting is een kenniscentrum voor iedereen die meer wil weten over componisten die tijdens de Tweede Wereldoorlog vervolgd zijn. Een van deze 'vergeten' componisten was de vrijmetselaar Ignace Lilien (1897-1964), waarover meer informatie via deze link te vinden is.

[Met dank aan Jan Snoek/Jan Treffers voor de tip]

Engelse logearchieven geinventariseerd

Een eerste overzicht van archiefmateriaal van vrijmetselaarsloges in Engelse gemeentelijke archieven is samengesteld door het Library and Museum of Freemasonry in Londen. Het overzicht is online te raadplegen via deze link.

[Een dergelijk overzicht van logearchieven in Nederlandse openbare archieven werd enkele jaren geleden gepubliceerd in de Archiefwijzer maçonnieke archieven van de Stichting OVN. De oplage is uitverkocht, maar een verkorte versie is online raadpleegbaar via de website van de OVN. Een derde druk is in voorbereiding en zal ook gegevens van archieven van andere esoterische organisaties bevatten.]

Het Londense museum heeft ook een overzicht samengesteld van de historische archieven, die nog altijd in het bezit van de ca. 12.000 huidige loges in Engeland te vinden zijn. Dit leverde maar liefst 120.000 vermeldingen op, een onderzoekshulpmiddel van onschatbare waarde. De gegevens zijn nog niet online, maar op aanvraag worden per e-mail inlichtingen verstrekt over de beschikbaarheid van archieven in een bepaalde regio: libmus@freemasonry.london.museum.

100 jaar loge Rakoczy in Den Haag

Dit jaar bestaat de Haagse vrijmetselaarsloge ‘Rakoczy’ honderd jaar. Ze werd opgericht als loge van de Internationale Orde der Gemengde Vrijmetselarij 'Le Droit Humain', maar scheidde zich na enkele jaren hiervan af om met andere loges het Nederlandsch Verbond van Vrijmetselaren te vormen. De loge was in Den Haag gevestigd in de theosofen- en vrijmetselaarstempel, gebouwd door de bekende architect K.P.C. de Bazel, welke nu deel uitmaakt van het Museum voor Communicatie. Bestuurslid Elly Keus schreef ter gelegenheid van het komende jubileum het boek In de voetsporen van Rakoczy, dat op 26 maart a.s. zal worden gepresenteerd. Belangstellenden kunnen op de uitgave voorintekenen via de website van de uitgever: http://www.steensplinter.nl/. 

Esswe nieuwsbrief

De nieuwste aflevering van de nieuwsbrief van de European Society for the Study of Western Esotericism is verschenen. Ze bevat interviews, congresaankondigingen en ander nieuws uit het academische vakgebied. De nieuwsbrief is online te lezen via deze link.

Steiner in de KB

In het kader van de 150ste geboortedag van Rudolf Steiner, besteedt Koninklijke Bibliotheek aandacht aan haar collectie relevante antroposofische en andere esoterische literatuur. Zie deze link.

In memoriam: André Hanou (1941-2011)

Op de blog van Herkauwer staat een treurig, maar helaas niet onverwacht bericht: op 8 februari j.l. is prof. André Hanou overleden. Op het internet verschijnen steeds meer ‘in memoriams’, waaruit duidelijk wordt hoezeer hij als onderzoeker, schrijver en docent anderen heeft geinspireerd. Graag vermelden wij in bijzonder zijn bijdragen aan de studie van de vrijmetselarij:

Hanou studeerde filosofie, theologie en Nederlands. Hij promoveerde in 1988 aan de Universiteit Nijmegen op het proefschrift De Sluiers van Isis. Johannes Kinker als voorvechter van de Verlichting, in de vrijmetselarij en andere Nederlandse genootschappen. Dit markeerde het begin van een specialisatie in de Nederlandse literatuurgeschiedenis van de Verlichting. Tussen 1992 en 1998 publiceerde hij artikelen over zijn onderzoek van 18de-eeuwse logearchieven in Thoth, studieblad voor vrijmetselaren, waaronder de reeks ‘Beelden der vrijmetselarij’. En in het artikel ‘De loge parterre’ (in: ‘Een stille leerschool van deugd en goede zeden’. Vrijmetselarij in Nederland in de 18e en 19e eeuw, 1995) vroeg hij aandacht voor het ontbreken van standaardbronnen en statistische gegevens voor het (toen nog nieuwe) vakgebied. Dat overzicht is nog altijd even actueel. 

Lange tijd werkte Hanou aan de UvA, waar hij uiteindelijk in 1989 universitair hoofddocent zou worden. Samen met zijn vrouw, Rietje van Vliet, richtte hij in 1994 de uitgeverij Astraea op. In eigen beheer verscheen daar onder meer de bundel Onder de Acacia. Studies over de Nederlandse vrijmetselarij en vrijmetselaarsloges (1997). Hanou nam actief deel aan de academische studiegroep voor westerse esoterie, Aries-Nederland, waarvan enkele leden later de stichting OVN zouden oprichten. In 2000 werd hij aangesteld bij de Radboud Universiteit in Nijmegen als hoogleraar Oudere letterkunde Nederlands. Van zijn hand verscheen in die periode: De Naakte Waarheyt der Vrije Metselaars. Teksten van de 18de eeuwse schrijver Jacob Campo Weyerman over de Vrijmetselarij (2004).

Voor sommige hoogleraren markeert het emeritaat de afsluiting van hun productieve periode. Maar sinds dat moment voor Hanou aanbrak in 2006, kabbelde de stroom publicaties onvermoeid voort. In 2007 startte hij de Herkauwer blog, waarop hij vrijwel dagelijks zijn expertise en tips over spannende ontdekkingen in bibliotheken of nieuw verschenen boeken deelde. De bezoekersteller haalde bijna 35.000 hits. Ook toen duidelijk werd dat een ziekte een einde aan zijn werkzaamheden zou maken, schreef hij gewoon door. Kenmerkend voor zijn bevlogenheid was, dat hij in zijn archief aangetroffen notities nog snel in columns verwerkte, om een nieuwe generatie onderzoekers aan te sporen deze onderwerpen op te pakken.

Vanaf de oprichting van de Stichting OVN in 2001 was Hanou hierbij zijdelings betrokken, onder meer als spreker op onze congressen en lid van de beoordelingscommissie voor beursaanvragen. Voor de uitnodiging om tot het bestuur toe te treden moest hij vanwege werkdruk steeds bedanken, totdat hij hiervoor in 2009 eindelijk de tijd vond. Ons bestuur was daar ontzettend blij mee, omdat hij een stimulerende visie op de stichtingsactiviteiten had en veel humor in vergaderingen bracht. Door ziekte was zijn bijdrage helaas van korte duur, maar spreekwoordelijk krachtig. We zullen hem enorm missen. Op initiatief van Hanou zelf zal de OVN binnenkort een bundel uitbrengen, waarin zijn artikelen over vrijmetselarijgeschiedenis worden gebundeld.

Vrijmetselarij op tv in 'Verborgen Verleden'

Het televisieprogramma Verborgen Verleden van de NTR volgt bekende Nederlanders bij het onderzoek naar hun familiegeschiedenis, in navolging van het BBC-programma 'Who do you think you are?'. De stichting OVN werd in 2010 benaderd met het verzoek om mee te werken aan een van de afleveringen, omdat in de besproken stamboom zowel een man als een vrouw werden gevonden die vrijmetselaar waren. Naast de OVN werden ook de hoofdbesturen van de betreffende vrijmetselaarsorganisaties benaderd om achtergrondinformatie te geven. We verklappen nog niet welke bekende Nederlander in het programma centraal staat, maar wel dat u op 13 februari 2011 (21.05 uur, Nederland 2) moet kijken...

Nieuwe publicaties

- Máire Fedelma Cross, Gender and Fraternal Orders in Europe, 1300-2000,  Palgrave MacMillan, 2010, verkrijgbaar als e-book. Over de rol van vrouwen in vrijmetselarij en verwante organisaties, met artikelen van bekende onderzoekers op het vakgebied, waaronder Andrew Prescott, Robert Peter en Andreas Onnerfors.

- Deel twee van het Journal for Research into Freemasonry and Fraternalism is uit! Inhoudsopgave en bestellingen via de website van de uitgever: Equinox.

- Brian s. Gaona, Through the Lens of Freemasonry: The Influence of Ancient Esoteric Thought on Beethoven’s Late Works, dissertatie University of Illinois at Urbana-Champaign, 2010. Volledig online te raadplegen.

- S. Kantrowitz, '"Intended for the better government of man": The political history of African American freemasonry in the era of emancipation', Journal of American History 96 (2010) 4, 1001-1026.

- Joachim Berger, 'European Freemasonries, 1850-1935: Networks and Transnational Movements', 2010. Online te raadplegen op de website van het EGO/European History Online project, dat interculturele uitwisseling in kaart brengt. Nog twee andere publicaties over vrijmetselarij zullen in 2011 uit dit project voortkomen.

- Het Franse studietijdschrift over vrijmetselarijgeschiedenis, Renaissance Traditionnelle, heeft een nieuwe website. Hierop zijn een inhoudsopgave van oude nummers en downloads van enkele artikelen te vinden, als ook columns van de redacteurs, waaronder Pierre Mollier. Zie: http://www.renaissancetraditionnelle.org/.

Adoptieloges

Trouwe lezers van deze blog weten dat de Stichting OVN onderzoeksbeurzen beschikbaar stelt aan studenten, promovendi en senior onderzoekers, die zich richten op de geschiedenis van de vrijmetselarij en verwante stromingen. Wie nog een mooi onderwerp zoekt voor een onderzoek, verwijzen we graag naar deze tip van Herkauwer.

Update Bibliotheca Philosophica Hermetica: kerncollectie naar KB

Het ministerie van OCW heeft de Koninklijke Bibliotheek verzocht onderdak te bieden aan de kerncollectie van de Bibliotheca Philosophica Hermetica. Het formele persbericht is hier te vinden.
De online petitie van de leerstoel GHF tot behoud van de collectie heeft in korte tijd meer 5500 handtekeningen van internationale studenten, onderzoekers en geinteresseerden opgehaald. Tekenen kan nog!